Soleczniki - gmina

Opublikował Mieczysław on śr., 11/24/2010 - 20:02

Soleczniki, Gmina Soleczniki

Dane kontaktowe:

Vilniaus g. 30 LT-17108 Šalčininkai, Burmistrz: Grzegorz Jurgo, tel. (380) 51 198 faksas (380) 51 198 el. paštas salcininkai@salcininkai.lt Zastępca Burmistrza: Jurij Miliuškevič:  tel. (380) 52 381

Sołectwo Bohusze (Baušių seniūnaitija): Bohusze Wielkie (Didžiųjų Baušių k.) - 290 mk., Bohusze Małe (Mažųjų Baušių k.) - 0 mk., sołtys: Janina Tomiałowicz.

Osiedle Kościelne (Bažnyčios seniūnaitija), ulice: Bažnyčios g., Saulėtoji gatvė poriniai numeriai nuo 2 iki 68, Spalio 25-osios g. nuo 16 iki 31 numerio, Jubiliejinė gatvė, Lauko gatvė, Jaunystės gatvė, Pušų gatvė, Sodo bendrija „Draugystė“, sołtys: Teresa Butrymowicz.

Osiedle Centralne (Centro seniūnaitija): Nepriklausomybės gatvė neporiniai numeriai nuo 1 iki 21, A. Mickevičiaus gatvė nuo 25 iki 45 numerio, Vilniaus gatvė poriniai numeriai nuo 30 iki 56, Vilniaus gatvė neporiniai numeriai nuo 51 iki 65, Vytauto gatvė poriniai numeriai nuo 2 iki 14, Krantinės gatvė nuo 1 iki 25, Sodų gatvė, Architektų gatvė, Kaštonų gatvė, Mokyklos gatvė poriniai numeriai nuo 2 iki 22, Mokyklos gatvė neporiniai numeriai nuo 1 iki 15, sołtys:

Sołectwo Jackany (Jatkonių seniūnaitija): Jackany (Jackonių k.) - 31 mk., Anuliszki (Anuliškių k.) - 20 mk., Budojcie (Dūdaičių k.) - 33 mk., Gaściewicze (Gasčionių k.),  - 34 mk., Nowosiady (Naujasėdžių k.) - 48 mk., Pundeliszki (Pundeliškių k.) - 2 mk., Sangiełowszczyzna (Sangėliškių k.) - 29 mk., Trokienie (Trakinių vs.) - 6 mk., sołtys: Piotr Radiukiewicz.

Sołectwo Jaworowo (Javarovos seniūnaitija): Zawiszańce (Zavišonių k.) - 539 mk. privatūs namai, Tataryszki (Tatoriškių k.) - 1 mk., Jeglimońce (Jaglimainių k.) - 70 mk., Zielenkowo (Žališkių k.) - 70 mk., sołtys: Jadwiga Eespere.

Osiedle J. Śniadeckiego (J. Sniadeckio seniūnaitija): J. Sniadeckio gatvė nuo 12 iki 27 numerio, A. Mickevičiaus gatvė neporiniai numeriai nuo 1 iki 11, Vytauto gatvė neporiniai numeriai nuo 25 iki 33, sołtys:

Sołectwo Nowokiemie (Naujakiemio seniūnaitija) Nowokiemie (Naujakiemio k.) - 169., Załamanka (Ažulomio k.) - 28 mk., Brusznica (Bruknynės k.) - 81 mk. sołtys:

Osiedle Nowy Dwór (Naujakurių seniūnaitija): Eišiškių gatvė, Mėnulio gatvė, Gėlių gatvė, Saulės gatvė, Pavasario gatvė, Merkinės gatvė, Statybininkų gatvė, Dzūkų gatvė, Ateities gatvė, Nepriklausomybės gatvė poriniai, numeriai nuo 36 iki 58, Nepriklausomybės gatvė neporiniai numeriai nuo 25 iki 37, Naujoji gatvė nuo 21 iki 37 numerio, A. Mickevičiaus gatvė neporiniai numeriai nuo 47 iki 65, Melioratorių gatvė, sołtys: Romuald Iwanowski.

Osiedle Murowanka (Pamūrinės seniūnaitija): Pamūrinės gatvė, Pušyno gatvė, Dainavos gatvė, M. Balinskio gatvė, Tylusis skg., Serbentų skg., Krantinės gatvė nuo 43 iki 65, Vilniaus gatvė poriniai numeriai nuo 94 iki 118, Vilniaus gatvė neporiniai numeriai nuo 99 iki 121, Jogailos gatvė poriniai numeriai nuo 2 iki 38, A. Mickevičiaus gatvė poriniai numeriai nuo 80 iki 90, A. Mickevičiaus gatvė neporiniai numeriai nuo 67 iki 77, sołtys: Aleksander Bogowiec.

Osiedle Parkowe  (Parko seniūnaitija): Mokyklos gatvė neporiniai numeriai nuo 17 iki 27, Vilniaus gatvė neporiniai numeriai nuo 33 iki 45, sołtys:

Sołectwo Rogożyszki (Ragožiškių seniūnaitija): Rogożyszki (Ragožiškių k.) - 94 mk.,  Tartak (Tartoko II k.) - 143 mk., Naujakurių g., Naujoji gatvė Nr. 34, 36, 38, Tylioji gatvė, sołtys: Halina Kozłowska.

Sołectwo Skubiaty (Skubėtų seniūnaitija): Skubiaty (Skubėtų k.) - 81 mk., Jundziliszki (Jundiliškių k.) - 22 mk., Czaukszle (Čiaukšlių k.) - 35 mk., Angleniszki (Angliniškių k.) - 0 mk., Powisińcze (Pavisinčios k.) - 33 mk., sołtys: Romuald Bokej.

Osiedle Ogrodowe (Sodo seniūnaitija): Žalioji gatvė Nr. 2, poriniai numeriai nuo 10 iki 24, neporiniai numeriai nuo 3 iki 9;, Spalio 25 – osios gatvė nuo 1 iki 11 numerio, Saulėtoji gatvė neporiniai numeriai nuo 1 iki 43, Miškininkų gatvė, Karolio Vagnerio gatvė, sołtys: Grażyna Jurgo.

Osiedle Solcza (Šalčios seniūnaitija): Šalčios skg., Vytauto gatvė neporiniai numeriai nuo 3 iki 13, Vilniaus gatvė poriniai numeriai nuo 20 iki 28, sołtys:

Sołectwo Małe Soleczniki (Šalčininkėlių seniūnaitija) - 615 mk., ulice: Vilniaus gatvė, Naujoji gatvė nuo 1 iki 32 numerio, Miško gatvė, Kiemo gatvė, Jaunystės gatvė, Žalioji gatvė, Krantinės gatvė, Mokyklos gatvė, sołtys: Feliks Satkiewicz.

Osiedle Tartak (Tartoko seniūnaitija): Tartak (Tartoko I k.), Milwidy (Milvydų k.) - 41 mk., Czerwona Łuża (Raudonbalio vs.)  - 4 mk., sołtys:

Osiedle Zarzecze (Užupio seniūnaitija): Užupio gatvė, Pramonės gatvė nuo 8 iki 21 numerio, Plento gatvė, Žalioji gatvė Nr. 3A, Nr. 4, Nr. 6, Nr. 8, sołtys:Stanisław Czetyrkowski.

Sołectwo Huta (Ūtos seniūnaitija): Huta (Ūtos k.) - 88 mk., Sokoleńszczyzna (Sakalinės k.) - 79 mk., Zadroże (Ažukelio k.) - 0 mk., Antonowo (Antanavo vs.) - 0 mk., Klin (Klynų vs.) 0 mk., Kiernele (Kurmelių vs.) - ,  Mała Polanka (Laukelio k.) - 0 mk., Marusina (Marusinos vs.) - 2 mk., Mikontany (Mikantonių k.) - 45 mk., Pogiry (Pagirių vs.), - Pokusa (Pakūsos k.) - 3 mk., Piepie (Pėpių k.) - 53 mk., Pietraszki (Petroškų k.) - 28 mk., Szyrwie (Širvių k.) - 38 mk.,  Huta Stocka (Stakų Ūtos vs.) - 2 mk., Wincipole (Vinciapolio vs.) - 0 mk., - sołtys: Tersa Sakson.

Sołectwo Zawiszańce (Zavišonių seniūnaitija): Zawiszańce (Zavišonių nuo 1 iki 33 numerio), sołtys: Alicja Ożarowska.

Osiedle T. Kościuszki (T. Kosciuškos seniūnaitija) T. Kostiuškos gatvė, Jaunimo skg., P. Bžostovskio gatvė, Nepriklausomybės gatvė poriniai numeriai nuo 2 iki 34, Krantinės gatvė nuo 27 iki 41 numerio, Jogailos gatvė, neporiniai numeriai nuo 3 iki 13, Vilniaus gatvė poriniai numeriai nuo 58 iki 92, Vilniaus gatvė neporiniai numeriai nuo 69 iki 97, A. Mickevičiaus gatvė poriniai numeriai nuo 48 iki 78, Naujoji gatvė nuo 1 iki 20 numerio, sołtys: Kazimierz Kliacewicz.

Osiedle Wileńskie (Vilniaus seniūnaitija) Vilniaus gatvė neporiniai numeriai nuo 1 iki 31, Pramonės gatvė nuo 1 iki 7 numerio, A. Mickevičiaus gatvė poriniai numeriai nuo 2 iki 20, Vytauto gatvė neporiniai numeriai nuo 19 iki 23, J. Sniadeckio gatvė Nr. 10, sołtys:Julian Miłosz.

(Przy nazwach miejsowości liczba mieszkańców wg wyników spisu z 2011r.)

Zabytki i ciekawe miejsca w Gminie:

- kosciół pw.  św. Jerzego w Małych Solecznikach,

- cmentarz parafialny z nagrobkami Mianowskich,

- tablica na cześc Tadeusza Góry i jego rekordowego przelotu,

- ruiny płacu Wędziagolskich w Jaworowie,

- kaplica w Montwiłowszczyźnie (Okolicy).

 

Soleczniki Małe

W odległości 8 km na północ od Solecznik, nad rzeką Wisińczą, położone są Małe Soleczniki- dawna posiadłość Hlebowiczów i Chodkiewiczów, później (od 1824 roku) – Mianowskich do 1913 r. Mikołaj Mianowski (1783 – 1843), żonaty z Anną Mincewiczówną. Był profesorem Uniwersytetu Wileńskiego, a po jego zamknięciu - kierownikiem katedry i rektorem Wileńskiej Akademii Medyczno - Chirurgicznej. Potem majątek małosolecznicki dziedziczył Konstanty Mianowski. Z kolei właścicielem był Aleksander, (zm. ok. 1925 roku), żonaty z Marią z Żórawskich, ostatnim zaś z rodziny - Zygmunt Mianowski (1882-ok. 1955). Dwór w małych Solecznikach, dziś już nieistniejący, był budynkiem drewnianym, parterowym, na wysokiej podmurówce. Ozdobiony był gankiem o dwóch parach filarów. Znajdowało się w nim 12 pomieszczeń. Zgromadzono tam liczne dzieła sztuki, bogaty księgozbiór i rodzinne archiwum. Budynek ulokowany był na wzgórzu, nad Wisińczą, otoczony parkiem o pow. ok. 5 ha. Spłonął doszczętnie w czasie II wojny światowej. Obok znajdowała się oficyna. Cały majątek Soleczniki Małe z folwarkami Wodaginie i Trokienie zajmował ok. 1500 ha. Prócz pomników na cmentarzu o byłych właścicielach Małych Solecznik przypomina jedynie kilka zabudowań gospodarczych oraz stara topola przy drodze do pałacu. We wsi znajduje się kościół św. Jerzego, odbudowany w roku 1834 przez Mikołaja Mianowskiego. Kościół był zamknięty przez władze carskie w 1866 r., w czasie nasilenia działań wymierzonych przeciwko Polakom. 3 lipca 1906 roku ks. Edward Rop, biskup wileński erygował parafię w Małych Solecznikach. W 1910 roku liczyła ona 2135 wiernych i należała do dekanatu raduńskiego. Małosolecznicki kościół to budynek drewniany, wzniesiony wg projektu Karola Podczaszyńskiego. styl kościoła klasycystyczny, jednonawowy, z jedną zakrystią i krzyżem na dachu. Fasada jako sześciokolumnowy portyk. W miejscowej parafii pracował ks. Władysław Baranowski (1891 - 1968), po 1945 roku bez przydziału, zmarł na Litwie. „Pańskie mogiłki” - tak nazywa się groby rodziny Mianowskich, znajdujące się na miejscowym cmentarzu, położonym dwieście metrów od drogi Soleczniki-Wilno. Tu, wraz z żoną Antoniną, spoczywa Mikołaj Mianowski. Obok znajdują się groby ich synów: Aleksandra (radca dworu, zmarł w 1925 r. w wieku 70 lat) oraz Konstantego (jenerał inżynier, ur. 20 września 1819 r. zm. 23 lutego 1892 r.).W 2006 r. odnowiono mogiły Mianowskich. Tam, gdzie niegdyś stał młyn, dziś wybudowano motel „Selena”. Zachowały się resztki budynków folwarku w Trokienach, ostatniego miejsca pobytu Mianowskich. Jego właściciel Stanisław Mianowski (1889 - 1972), uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, sędzia sądu okręgowego w Wilnie, oficer Armii Krajowej, opuścił Wileńszczyznę jesienią 1945 roku. Zmarł w 1972 roku w Łodzi. Obraz swojej małej Ojczyzny - Małych Solecznik i okolic w latach 1895-1945, przedstawił w pamiętnikach pt.” Świat, który odszedł”. W 1929 roku w solecznickiej gminnie do większych wiosek należały: Anuliszki, Gumba, Jackuny, Jedlina, Osliszki, Jeglimońce, Kamionka, Tartaki, Tataryszki Stare, Zawiszańce. Rzemiosłem, handlem zajmowali się : cieśle: - B. Adamowicz (Zawiszańce); w Tataryszkach Starych; B. Jusioł, A. Ragaża, J. Rudziński; felczer K. Bohdziul; garncarze: A. Chwin, M. Mieszkuć (obaj Jedlina - Osliszki), W. Szykuc - Jackany; kawiarnia: M. Kaczanowski; kowale: S. Klubo - Kamionka, S. Mirski -Jedlina Osliszki, A. Nowicki - Jackany; krawcy A. Bohdziewicz -Tatarzyszki Stare; eksploatacja lasów; F. Baranowski (Rudniki), J. Bieniakoński (Gudełki), E. Coch - Cochówka, "Gurelgor" wł. W. Gurwicz i spółka, N. Jejrusz (Gudełki), M. Makiet (Stoki), M. Minkiel (Gumba), L. Ozik, (Soleczniki), I. Rabinowicz (Tarakańce), P. Santocki (Bohusze), H. Sznejder - (Gaściewicze), Karol Wagner; młyny: A. Mianowski (Tartaki), J. Pieskowski (Soleczniki Małe), A. i D. Poletaccy w (Tartaki), F. Królikiewicz (Gaściewicze); piwiarnie: J. Brudno w Solecznikach Małych, restauracje: A. Bohdziewicz, J. Domaszowicz, P. Kaczenowski; rybołówstwo: D. Konarzewski (Świeniec); artykuły spożywcze: P. Arkin, E. Bezproznanny, J. Brudno (Kamionka), I. Cofnas (Jeglimońce), A. Jusiowicz, Ch. Kawinok, A. Kozłowski, A. Lowin (Dajnówka), A. Szostak - (Dejnów) E. Szyk, Sz. Wilkobryska, A. Aładowicz (Śliżuny), H. Kopleński, K. Koplewski (Gudełki), A. Rodis (Dajnowo); szewcy: K. Kozakiewicz, J. Sienkiewicz, J. Zabiołosier (Tataryszki Stare); terpentyniarnie: I. Gulkowicz (Gudełki), J. Gelman (Płytnica). W Paskowszczyźnie znajdowała się mleczarnia w której przetwarzano w 1928 roku 44 000 litrów mleka. Mleczarnia funkcjonowała tylko trzy lata. 18 maja 1938 roku Tadeusz Góra na szybowcu PWS-101 wykonał przelot z Bezmiechowej do miejscowości Soleczniki Małe pod Wilnem. Długość wynosiła prawie 578 km. Był to rekord świata. Za ten czyn, jako pierwszy szybownik na świecie, w 1939 roku został odznaczony Medalem Lilienthala, najwyższym odznaczeniem szybowcowym na świecie, wręczonym już po wojnie. 24 maja 2006 r. w Małych Solecznikach odsłonięto tablicę, upamiętniającą to osiągnięcie.

Małe Soleczniki
Małe Soleczniki- pamiątkowa tablica poświęcona Tadeuszowi Górze

Anuliszki wieś w gminie Soleczniki - przed wojną własność Stefana Cierpińskiego (1904-1994), ziemianin, lekarz. Cierpiński prowadził on tu gospodarstwo z rozwiniętą hodowlą krów mlecznych, zorganizował też Spółdzielnię Producentów Nabiału, która zaopatrywała mieszkańców Wilna w mleko i jego przetwory. Przez Anuliszki przepływa rzeczka Wisińcza. Wykorzystując jej wody założył Stefan Cierpiński stawy rybne, które w okresie poprzedzającym wojnę przynosiły niezły dochód. [....] a stawy były doskonałym siedliskiem dla wodnego ptactwa. W jednym z budynków dworskich ustanowił tzw. „leczebnię”, gdzie przyjmował pacjentów z okolicznych wsi, w większości bezpłatnie. Ta praktyka lekarska oraz obserwacja bytu i zachorowalności ludności wiejskiej skierowała jego uwagę na związek szerzenia się gruźlicy z występowaniem zakażenia gruźliczego u krów mlecznych. Z Anuliszkami związani byli: Maria Cierpińska z d. Trzaskowska (1904-1995), działaczka społeczna, sanitariuszka, żołnierz AK, w 1981 r. w NSZZ "Solidarność" na Uniwersytecie Warszawskim.

Jaworowo

Wieś koło Zawiszanców, gdzie do lat czterdziestych XX wieku mieszkali i tworzyli Wędziagolscy. Karol Wędziagolski (1886 - 1974) był postacią bardzo barwną - rewolucjonistą z przekonań i kontrrewolucjonistą z nabytego doświadczenia. Wędziagolski opisuje swe przeżycia z czasów rewolucji w Rosji, kiedy był prezesem Rewolucyjnego Komitetu 8 Armii, współpracownikiem Sawinkowa, ministra wojny. W początkach r. 1919 Wędziagolski przebywał w Warszawie. Tu kontaktował się z Wieniawą-Długoszowskim, Miedzińskim, Sosnkowskim, Matuszewskim, Leonem Wasilewskim i in. Inni znani przedstawiciele tego rodu to: Bronisław Wędziagolski (1876-1940)- ur. w r. 1876 w Jaworowie. Działacz społeczny na Wileńszczyźnie, poseł na Sejm, pułkownik, zginął w Katyniu.

Był jeszcze Karol Wędziagolski - pracownik Manufaktury Widzewskiej w Łodzi.

 

Okolica (Sangiełowszczyzna)

W końcu lutego 1945 roku w wsi Okolica pod Małymi Solecznikami podstępnie został zaatakowany przez oddział pozorowany NKWD został rozbity i wymordowany (20 -25 partyzantów) oddział „Komara” (Czesław Stankiewicz), sam zaś „Komar” ujęty żywcem. Resztki zgrupowania wyginęły na przełomie lutego i marca.

Ciała poległych żołnierzy wrzucono do chaty Zofii Sakowicz i podpalono. Zginęło jeszcze trzy osoby cywilne. W miejscowości Okolica (Sangiełowszczyzna) znajduje się cmentarzem 20 poległych żołnierzy z oddziału ppor. „Komara”. Pochowani są tu: Paweł Falkiewicz „Ogień’, Jusiel, Antoni Rogoża z Małych Solecznik, Jan Rogoża z Małych Solecznik, Józef Sienkiewicz z Małych Solecznik, Julian Lisowski z Małych Solecznik, Antoni N. s. Bartłomieja z Żłoukt, Władysław Rogoża z Małych Solecznik, kpr. „Wąsik” z  Mikuliszek, Ułanowski z Wiktorowa1, Bodin oraz NN „Jastrząb”, ponadto trzy cywilne (rodzinę Sakowicza: Zofia, jej matka oraz Jegor Gołubiew „bieżeniec”) ofiary z Okolicy. Po tej akcji sowieci deportowali na Syberię kilka rodzin z Sangiełowszczyzny, Montwiłłowszczyzny, Żłoukt i Okolicy. Cmentarz uporządkowany w 1998 roku przy pomocy Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa2

1J. Widejko "Jureczek” Wspomnienia najmłodszego partyzanta III Partyzanckiej Brygady AK "Szczerbca" i Samoobrony Wileńskiej AK "Komara" w latach od I 1944 r. do III 1945 r. Jerzego Widejki ps "Jureczek". Kraków: 2005.

2K. Krajewski, Ziemia Nowogródzka i Grodzieńska. Polskie cmentarze i groby wojenne oraz miejsca pamięci narodowej. Wyd. A. Marszałek, Toruń 2004 r.

 

Załamanka

Załamanka, niewielka miejscowość w gminie solecznickiej, dawniej była tu karczma. Dzisiaj przy drodze Jaszuny - Soleczniki.

Gmina Soleczniki była w 1942 roku przedmiotem licznych przetargów pomiędzy Ostlandem Białoruś i Ostlandem Litwa: „kilkakrotne ekspedycje litewskie, wyposażone w dokumenty i wspierane przez policję litewską zjawiały się w Solecznikach, ale za każdym razem zastawały budynek gminny opustoszały i zamknięty na głucho - wycofywały się wśród docinków gapiów, dogadujących, że widocznie Wilno Litwie nie wystarcza, skoro dobija się o Załamankę (niewielka miejscowość w gminie solecznickiej przyp. aut.) na stolicę. Załamanka była to skromna wioseczka przy trakcie wileńskim, która wcale nie była winna temu, że nazwę miała humorystyczną”1

1 B. Krzyżanowski, Wileński matecznik, Oficyna Wyd. Pokolenie, W-wa 1988 r.

Polskie szkolnictwo

Polska Szkoła w  Małych Solecznikach
Šalčininkėlių pagrindinė mokykla, Šalčininkėlių k., Šalčininkų sen., LT - 17268  Šalčininkų r.,
e-mail: salkpm@mail.lt , tel. (380) 32346.
Dyrektor: Danuta Butko

Tekst: Mieczysław Machulak Copyright by © 2016 Mieczysław Machulak /soleczniki.pl